VỀ SỰ THAY ĐỔI TRONG QUY ĐỊNH TUYỂN SINH ĐẠI HỌC CỦA BỘ GIÁO DỤC

Mấy ngày nay, dư luận, nhất là phụ huynh, học sinh đặc biệt quan tâm, thậm chí dậy sóng trên mạng xã hội về việc Bộ giáo dục thay đổi bất ngờ về quy chế tuyển sinh đại học bắt đầu từ năm 2027, trong đó đáng quan tâm nhất là từ năm 2027, mỗi ngành của một trường đại học chỉ được xét theo 3 phương thức tuyển sinh, từ năm 2028 chỉ được xét duy nhất theo một phương thức tuyển sinh; bỏ cộng điểm với chứng chỉ ngoại ngữ và giải học sinh giỏi nhưng vẫn duy trì cơ chế tuyển thẳng với học sinh đạt giải trong các kỳ thi học sinh giỏi quốc gia, quốc tế và quy đổi điểm chứng chỉ ngoại ngữ khi học sinh thi các môn ngoại ngữ tương đương để xét các tổ hợp tuyển sinh đại học có môn ngoại ngữ theo kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông (THPT).

Dư luận xã hội, đặc biệt là học sinh, phụ huynh bức xúc, có phản ứng gay gắt là chính đáng vì trong vài năm trở lại đây, nhất là hai năm gần đây, khi thực hiện chương trình giáo dục phổ thông 2018 thì các quy định thay đổi chóng mặt, theo từng năm, thậm chí từng kỳ học. Những sự thay đổi nhanh, bất ngờ gây khó khăn cho học sinh trong việc học tập, rèn luyện để thi tuyển sinh,  gây thiệt thòi, bất bình đẳng cho các nhóm học sinh khác nhau, và hơn hết là điểm chuẩn đầu vào đại học cao một cách… rất ảo, mà thực học của học sinh chưa chắc đạt đến mức độ đó. Bộ giáo dục, những người hoạch định chính sách, đổi mới chương trình đã không có một lộ trình cụ thể, không có tầm nhìn chiến lược, toàn diện, lường trước mọi tình huống dẫn đến tình cảnh manh mún, thụ động, cứ làm, thấy sai, thấy bất hợp lý lại sửa chỗ đó theo kiểu chắp vá, gượng ép. Cả một chủ trương đổi mới giáo dục từ chương trình, sách giáo khoa bao năm, từ lớp 1 đến lớp 12, dành rất nhiều ngân sách nhưng không có một chiến lược đồng bộ từ chương trình đến việc dạy học, thay đổi tư duy, phương pháp, và nhất là thi cử, xét tuyển đại học. Điều đó dẫn tới năm 2025, năm đầu thực hiện thì quá ưu ái cho học sinh có chứng chỉ ngoại ngữ, đã quy đổi sang điểm cao, lại cộng thêm tối đa đến 3 điểm. Cho nên, điểm thủ khoa khối D1 trong kỳ thi tốt nghiệp THPT là 29,25 nhưng nhiều khoa của nhiều trường lấy điểm chuẩn tới 30, 29,5 trên thang đo 30, một nghịch lý của giáo dục khi thủ khoa không thể đỗ đại học vì mấy điểm cộng quá nhiều, ảo, nhiễu. Và năm 2026 vừa rồi, Bộ lại sửa sai bằng cách chỉ cho chọn một trong 2 hướng với học sinh có chứng chỉ ngoại ngữ là quy đổi hoặc cộng điểm, và điểm cộng tối đa cho chứng chỉ là 1,5.  Nhưng nhiều trường vẫn cộng điểm chứng chỉ ngoại ngữ cho học sinh thi các ngành xét từ các tổ hợp không dùng môn ngoại ngữ. Điều đó làm cho điểm chuẩn vẫn ngất ngưởng vì điểm cộng có giảm so với năm 2025 nhưng vẫn khá nhiều, khá cao. 

Một tình trạng nữa là quy đổi tuỳ tiện các hình thức thi riêng của các trường đại học theo thang điểm 30 của kỳ thi tốt nghiệp dẫn tới bất bình đẳng trong tuyển sinh. Mỗi cuộc thi, kỳ thi riêng có hình thức thi, phạm vi kiến thức, yêu cầu kỹ năng, các tiêu chí đánh giá khác nhau, và khác hoàn toàn với kỳ thi tốt nghiệp THPT. Không hiểu dựa vào căn cứ nào mà Bộ, các trường đại học lại quy đổi như thế? Ví dụ trong một kỳ thi đánh giá năng lực có mức tối đa là 150, học sinh chỉ cần được 100/150, tức là tính theo thang 10 chưa được 7 nhé mà quy đổi theo điểm thi tốt nghiệp toàn từ 25-27 trên thang 30. Mà những kỳ thi riêng này cũng phong phú, thượng vàng hạ cám, thậm chí có thể nói là lộn xộn khi đề không được chuẩn hoá, nội dung thi có khi không theo đúng chương trình giáo dục THPT 2018 (Điều này rất nhiều học sinh phản ánh khi đi thi về nói ra kiến thức của chương trình 2006, chương trình cũ mà chương trình 2018 không sử dụng do giảm tải hoặc thấy chưa chuẩn, không còn phù hợp). Và học sinh muốn đỗ các trường top đầu phải học, thi n kỳ từ chứng chỉ ngoại ngữ, học sinh giỏi, tới các kỳ thi đánh giá năng lực, đánh gái tư duy đủ kiểu. Và đã thi là phải ôn, luyện, tốn kém cả hình thức online lẫn offline. Là một giáo viên trực tiếp dạy, hai năm nay, cứ từ tháng 3 thì học sinh mấy lớp chọn trường Mị chỉ có ăn với đi thi, đăng ký thi các kỳ. Mà nói thật có kỳ thi mang danh đánh giá năng lực nhưng hình thức thi, nội dung thi thiếu khoa học, không đánh giá đúng năng lực của bộ môn. Ví dụ như môn văn + tiếng Việt thi 100% trắc nghiệm, lại chỉ là trắc nghiệm chọn 1 đáp án đúng trong 4 đáp án thì không hiểu sẽ phát triển những năng lực gì về văn và ngôn ngữ. Bở năng lực ngôn ngữ, văn học phải đảm bảo 4 kỹ năng nghe, nói, đọc, viết; nếu không thực hiện đủ được 4 kỹ năng thì ít nhất cũng phải test cả đọc lẫn viết, chứ không phải kiểu chỉ ngồi đọc, chọn, mà nhiều khi chọn đúng từ kiến thức thật chưa chắc đã viết hay nói được chuẩn xác, thành thục, chưa nói đến sáng tạo hay những thứ to tát hơn.

Có lẽ, sau hai năm thực hiện các phương thức tuyển sinh, quy đổi, cộng điểm Bộ mới thấy hết những nhược điểm, sự bất cập, không chuẩn xác của cách làm hiện tại. Trước khi có quy định trên của Bộ thì một vài trường đưa ra phương án tuyển sinh sớm cũng đã hạn chế hơn việc cộng điểm chứng chỉ ngoại ngữ hay tuyển sinh các hình thức thi riêng từ các trường đại học. Phụ huynh, học sinh ở Việt Nam vốn thực dụng, học chủ yếu để thi, nên sau những năm tháng đầu tư, cố nhồi nhét để ôn, để được lợi thế thì khi bị mất những lợi thế đó đã phản ứng dữ dội, thậm chí phản giáo dục. Cái tư duy mì ăn liền, thực dụng, chỉ muốn mình hơn người khác nên họ đã hiểu sai, làm sai mục đích của việc học ngoại ngữ cũng như thi các chứng chỉ ngoại ngữ. Và nhiều trung tâm, giáo viên dạy bắt được tâm lý đó, cũng quảng cáo, thần thánh hoá ngoại ngữ, chứng chỉ ngoại ngữ để phụ huynh, học sinh đầu tư quá nhiều công sức, tiền bạc, để khi thay đổi, mà thực ra thay đổi không đột ngột thì có phản ứng rất cực đoan, dữ dội.

Cá nhân Mị đi dạy học 20 năm, trải qua ba chương trình giáo dục, phải thích ứng với những thay đổi chóng mặt của Bộ để ôn luyện cho học sinh, Mị có quan điểm như sau:

Thứ nhất, chủ trương của Bộ xiết chặt các điểm cộng, các phương thức tuyển sinh của một ngành tiến tới công bằng là đúng, cũng là để đánh giá chính xác năng lực của học sinh trên những tiêu chí thống nhất, thậm chí giống nhau. Tuy nhiên, việc thay đổi nhanh, gấp khiến cho những học sinh của lớp 12 năm học đó có thể sẽ không chuẩn bị kịp với các sự thay đổi. Cần lộ trình dài hơi và định hướng tầm bao quát hơn, để học sinh và phụ huynh có kế hoạch học tập, lựa chọn môn học, ngành học, hình thức thi phù hợp với năng lực và các điều kiện khác. Song, nhiều người nói Bộ thích thay đổi thì thay đổi, không có lộ trình gì là hoàn toàn sai. Bởi ngay kỳ thi đại học năm 2026 thì các chứng chỉ ngoại ngữ đã bị giới hạn một trong hai lựa chọn hoặc cộng điểm vào môn thi ngoại ngữ trong kỳ thi tốt nghiệp, hoặc quy đổi điểm theo chứng chỉ với mức điểm theo từng trường đại học quy định. Và điểm cộng chứng chỉ ngoại ngữ tối đa là 1,5 chứ không phải 3,0 như năm 2025 nữa. Và sự thay đổi tiến tới một ngành của trường đại học chỉ được xét theo một phương thức thì áp dụng từ năm 2028, tức là dành cho học sinh mới bước vào lớp 11. Các em còn 2 năm phía trước hoàn toàn có đủ thời gian để thay đổi lựa chọn, định hướng học tập theo hướng của Bộ và các ngành, trường đại học mình mong muốn thi.

Thứ hai, chứng chỉ ngoại ngữ và các chứng chỉ khác về bản chất nó đánh giá học sinh ở những năng lực, theo thang đo của bộ môn, không thể làm căn cứ cộng điểm đại trà cho tất cả các ngành, các tổ hợp xét tuyển. Mị không phủ nhận học sinh đạt chứng chỉ ngoại ngữ, mà phổ biến hiện nay là chứng chỉ tiếng Anh Ielts điểm cao khá giỏi, có những bạn rất giỏi. Nhưng phải nhìn nhận đúng bản chất vấn đề, cái giỏi đó của các bạn là ở năng lực ngoại ngữ, có thể rộng hơn một chút là năng lực ngôn ngữ. Năng lực ngoại ngữ không thể thay thế, bù đắp cho các năng lực, tư duy ở các môn khoa học cơ bản (gồm cả khoa học tự nhiên và khoa học xã hội). Bởi học đại học là theo các chuyên ngành, không phải ngẫu nhiên các chuyên ngành lại chọn tổ hợp môn học để xét điểm tốt nghiệp hay các hình thức thi riêng cho phù hợp, mà rất nhiều ngành không có môn ngoại ngữ. Việc vẫn giữ hình thức quy đổi chứng chỉ ngoại ngữ cho môn ngoại ngữ tương ứng trong kỳ thi tốt nghiệp để xét vào đại học ở các tổ hợp có môn thi này là chính xác và đã đủ. Một chứng chỉ ngoại ngữ không thể được quyền lợi đơn quyền lợi kép, từ xét đầu vào đến chuẩn đầu ra, đến lúc đi làm việc. 

Nhiều người cho rằng bỏ điểm cộng chứng chỉ ngoại ngữ thì trình độ ngoại ngữ của học sinh sẽ thụt đi, rồi xã hội sẽ thụt lùi. Điều đó thật nực cười. Học chứng chỉ ngoại ngữ là để có năng lực ngoại ngữ gồm 4 kỹ năng nghe, nói, đọc, viết phục vụ cho học tập, làm việc, du học, giao tiếp, … Vì thế, tự thân học sinh, phụ huynh khi cho con học ngoại ngữ đã là một khoản đầu tư cho tương lai, cho mục đích lâu dài, vì quyền lợi cá nhân chứ chẳng phải cho đất nước, xã hội gì hết. Cái tư duy khôn lỏi, thực dụng khi mấy năm rồi các trường đại học, Bộ giáo dục thần thánh hoá chứng chỉ tiếng Anh Ielts để cho quá nhiều ưu ái, gây bất công trong xét đại học, và cũng ảnh hưởng đến chất lượng đào tạo đầu ra nên họ đã thay đổi, trả về đúng bản chất. Khi xã hội ngày càng yêu cầu cao, sự cạnh tranh khốc liệt, tiếng Anh và các ngoại ngữ cần cho công việc, cuộc sống thì tự học sinh phải học để bổ sung, để có nhiều cơ hội tốt, để mình có nhiều quyền lợi hơn chứ không thể bắt cả hệ thống tuyển sinh ưu ái, đặc cách cho nhu cầu cá nhân đó. Còn nếu con em không có năng khiếu học ngoại ngữ thì cho học các môn phù hợp. Giờ nhiều tổ hợp xét chứ đâu như xưa. Vì toan tính thực dụng, nhiều học sinh xuất phát điểm và năng lực ngoại ngữ thấp cố đi học để có chứng chỉ, để được cộng điểm, tốn kém rất nhiều nên mới bức xúc. Chứ những học sinh tự học, hoặc chỉ học khoá ngắn hạn để có chứng chỉ thì các bạn ấy cũng không xi nhê gì hết.

        Và một điều nữa là khi bạn có chứng chỉ điểm cao cũng là một hình thức luyện thi và giỏi theo những chuẩn của đánh giá đó. Năng lực ngoại ngữ thật, nhất là khả năng làm việc với ngoại ngữ chưa chắc đã tốt, nhất là việc dịch thuật nhé. Giỏi ngoại ngữ chưa chắc đã đọc hiểu, dịch thuật tốt hay giao tiếp tốt bằng chính ngoại ngữ đó. Việc dịch, giao tiếp nó còn liên quan đến bạn học tiếng bản địa, khả năng tư duy, các kỹ năng mềm, khả năng nắm bắt và giải quyết tình huống. Cho nên chứng chỉ ngoại ngữ, nhất là tiếng Anh cũng không thể là thước đo để đánh giá học vấn, tri thức, năng lực của một học sinh hay của một con người được. 

Cứ nhìn vào thực tế sẽ thấy, nếu chỉ giỏi tiếng Anh hay ngoại ngữ thì chưa chắc đó đã là người giỏi chuyên môn hay các lĩnh vực nghề nghiệp. Ngoại ngữ là công cụ để phát triển năng lực cá nhân, khả năng nghề nghiệp, để đi xa hơn chứ không thay được tư duy, năng lực, kiến thức chuyên môn. Mấy cô hoa hậu Việt Nam đi thi quốc tế ai cũng chứng chỉ Ielts 7.5, 8.0 các kiểu mà khi vào vòng phỏng vấn, ứng xử thì trả lời lạc đề, lòng vòng, rỗng tuếch, chả có xíu gì về mặt tư duy hay hiểu biết xã hội, mà mấy cô này đi thi còn được rèn luyện, học các loại ứng xử chán chê rồi nhé. Xưa mình học đại học, mấy bạn khoa tiếng Anh trường top đầu vẫn thi thoảng phải sang hỏi bọn mình về nội dung, tư tưởng, nghệ thuật các kiểu của tác phẩm văn học Anh, Mỹ để họ có thể nắm bắt, học và thi cái môn văn học Anh, văn học Mỹ. Rõ ràng, các bạn sinh viên ấy rất giỏi tiếng Anh nhé, nhưng khả năng cảm thụ, phân tích văn chương thì rất hạn chế, không bằng sinh viên khoa văn tiếng anh bập bõm, đọc tác phẩm bản dịch. Trưa nay, Mị đọc một bài của một bạn trên Facebook kể thời sinh viên, các bạn ở miền núi xuống học ngoại ngữ, ban đầu cũng kém, nhưng các bạn ấy rất chăm, nhiều ban giỏi, vượt cả các bạn ở Hà Nội học ngoại ngữ từ bé, thậm chí có bạn xuất sắc đi phiên dịch từ lúc học đại học luôn. Nhiều khi đạt được mức độ này hay mức độ khác, không hẳn bạn giỏi hơn người khác, mà bạn được học sớm hơn, học nhiều hơn từ trước. Nên việc bỏ đi các điểm cộng để xét theo một phương thức sẽ mang đến cơ hội cho các bạn có hoàn cảnh khó khăn về kinh tế, các bạn ở miền núi, nông thôn, chẳng được học Ielts hay gì đó, khi đỗ đại học ở các trường top sẽ phát huy được khả năng tiềm tàng, vươn lên, khẳng định mình.

Đây cũng là điều thứ ba mình muốn nói trong bài viết này, chính sách cộng điểm với học sinh giỏi. Rõ ràng dự thảo quy chế mới vẫn dành ưu tiên tuyển thẳng với học sinh đạt giải nhất, nhì, ba trong kỳ thi học sinh giỏi quốc gia, huy chương trong kỳ thi học sinh giỏi quốc tế. Vấn đề băn khoăn là với học sinh giải khuyến khích thi học sinh giỏi quốc gia và học sinh đạt giải học sinh giỏi cấp tỉnh. Thế hệ Mị và những khoá học sinh đầu của Mị khi mới đi dạy, không có bất cứ ưu ái nào cho học sinh giỏi cấp tỉnh, dù các em đạt giải nhất, nhì (Mị cũng từng hai năm đạt giải cấp tỉnh một năm giải nhì, một năm giải ba môn Lịch sử). Các em vẫn đi thi đại học bình thường như tất cả các bạn khác nhưng hầu hết các bạn trong đội tuyển đều thi điểm khá cao, và điểm cao nhất trường phổ thông của Mị thi đại học môn Văn thường là học sinh trong đội tuyển. Khoảng 5 năm trở lại đây, khi kỳ thi tốt nghiệp nhằm hai mục đích không còn đánh giá học sinh được chuẩn như kỳ thi đại học xưa, các trường đại học bắt đầu ưu tiên cho học sinh đạt giải cấp tỉnh, có thể cộng điểm, có thể xét kết hợp giải tỉnh và học bạ, giải tỉnh và điểm thi tốt nghiệp nhưng không có tuyển thẳng học sinh đạt giải học sinh giỏi văn hoá cấp tỉnh. Giờ cắt hết điểm cộng hay ưu tiên cho nhóm học sinh này thì cũng quay lại thời xưa chứ cũng chẳng có gì mới. Song cá nhân Mị, người thường xuyên bồi dưỡng đội tuyển thấy học sinh các đội tuyển mà đạt giải cũng là những em học giỏi, có năng lực, nhất là các đội tuyển môn trọng yếu như toán, lý, hoá, văn, Anh. Vì thế, có thể xem xét cộng điểm hoặc ưu tiên cho nhóm này nhưng ở mức điểm thấp hơn hiện tại, có thể chỉ tương đương điểm khu vực, cao nhất được 0,75 điểm chứ không phải tới mức 1,5 điểm như hiện tại nhiều trường áp dụng. 

Khi nhắc đến học sinh giỏi, điểm khu vực Mị lấy ngay lớp học đại học của Mị, khoá của Mị thì thấy rất rõ. Năm 2002 là năm đầu tiên thi đại học theo một đề thống nhất ở các khối thi, đợt thi và điểm chuẩn khoa Ngữ văn, Đại học Sư phạm Hà Nội thuộc top 1 của khối C Văn – Sử - Địa, mà hồi ấy khối C thì học sinh thi đông như kiến, là 24,5 điểm. Bởi lúc vào học Mị mới biết tầm 40-50% chỉ tiêu tuyển sinh (khoá Mị lấy có 180 chỉ tiêu thôi) là dành cho tuyển thẳng học sinh đạt giải nhất, nhì, ba môn văn trong kỳ thi học sinh giỏi quốc gia. Một phần lớn còn lại là học sinh đội tuyển quốc gia không đạt giải, học sinh chuyên văn các trường chuyên, học sinh các trường danh tiếng. Còn những học sinh trường huyện lẻ, tỉnh lẻ không ai biết đến như Mị, học sinh dân tộc miền núi đỗ đếm trên đầu ngón tay. Hồi đó, các bạn dân tộc miền núi, vùng sâu còn được cộng tới 5 điểm nhé nên cơ hội đỗ cũng nhiều hơn. Lúc mình đi học thì các bạn ở thành phố cũng bảo bất công, rồi bla bla dân tộc được ưu tiên. Nhưng rồi qua năm nhất, những đứa học huyện lẻ vô danh như Mị, những bạn dân tộc vùng sâu vẫn học tốt, có bạn vươn lên học hơn cả học sinh tuyển thẳng giải nhì, ba quốc gia. Thực tế, Mị thấy nhiều bạn giải quốc gia, trường chuyên siêu giỏi thật; nhưng cũng nhiều bạn chỉ là được học trước, dạy trước, biết trước mà thôi. Rồi càng học lên bậc cao hơn, yêu cầu tư duy nhiều hơn thì có khi các bạn vùng cao còn tốt hơn nhiều các bạn đình đám giải này giải khác một thời học sinh phổ thông. Cho nên, điểm khu vực, điểm dân tộc bị học sinh thành phố so sánh, bị giảm đến mức có như không thì cái điểm dành riêng một nhóm học sinh đặc quyền là chứng chỉ ngoại ngữ được khuếch trương. Đó là bất bình đẳng trong giáo dục chứ còn gì nữa.

Những kẻ chỉ ở đô thị, ở những nơi có điều kiện tốt thì không biết rằng đến bây giờ, dù được đầu tư nhiều, những các bạn ở miền núi, hải đảo, nhất là miền núi cao, để học hết cấp 3 đã là một nỗ lực phi thường rồi. Hơn ai hết, Mị đã đến, ở những bản làng xa xôi hẻo lánh, hiểu cuộc sống và nỗ lực của học sinh ở trên đó như thế nào. Và một học sinh ở trên miền cao ấy, đạt được mức điểm khá trong kỳ thi đại học riêng ngày xưa thì cũng có năng lực ngang ngửa các bạn giỏi luyện thi đủ các chỗ, khắp các thầy danh tiếng, học ngày học đêm, vắt kiệt trí tuệ, năng lực cho kỳ thi đại học rồi. Cho nên, cần xét đại học, cùng một ngành theo một hình thức thi để đảm bảo tính chính xác, khoa học, công bằng.

Song, điều thứ tư, quan trọng nhất, là cái phương thức xét tuyển được sử dụng phải là kết quả của một kỳ thi khách quan, khoa học, chính xác, không có chỗ cho tiêu cực. Để có được điều đó thì cần bỏ kỳ thi tốt nghiệp, hoặc cần thi thì thi đơn giản như cuối học kỳ để xét tốt nghiệp. Trả lại kỳ thi đại học chung, do trường đại học tổ chức, học sinh thi một trường đại học phải ngồi thi với nhau, cạnh tranh sòng phẳng, được chấm bởi hội đồng khách quan chứ không phải tỉnh nào chấm bài tỉnh đó. Nay điều kiện cơ sở vật chất, giao thông thuận lợi, tổ chức kỳ thi đại học riêng cũng chẳng tốn kém, hay gây ảnh hưởng đến giao thông. Vì các trường đại học hoàn toàn có thể sử dụng các điểm thi theo khu vực. 

Thực tế, cứ để mỗi trường thi một kiểu như hiện nay rất bất cập. Đề thi, phạm vi kiến thức không chắc đã chuẩn vì học sinh thi về nói có kỳ thi sử dụng kiến thức chương trình giáo dục phổ thông 2006 đã được giảm tải, cắt đi trong chương trình giáo dục phổ thông mới, 2018. Rồi hình thức thi cũng không hẳn phù hợp để đo năng lực các bộ môn. Nhưng kỳ thi tốt nghiệp với mức độ phân hoá đề không cao, rồi liên tục xảy ra tiêu cực, thiếu khách quan trong quá trình coi thi, chấm thi thì các trường đại học cũng không thể lấy hoàn toàn kết quả đó được. Học sinh ba năm trở lại đây quá mệt mỏi, tốn kém khi phải thi nhiều kỳ thi, theo nhiều hình thức, học đủ các loại chứng chỉ. Việc thi thì luôn kéo theo phải đi ôn, phải luyện online, offline đủ kiểu, tốn kém. Mỗi lần đi thi cũng đều ra các thành phố lớn, cũng tập trung chứ có được thi ở địa phương đâu. Cứ nói thi tốt nghiệp xét hai mục tiêu tốt nghiệp và đại học sẽ giảm áp lực, đỡ tốn kém nhưng thực tế hiện nay nó còn gây áp lực, tốn kém hơn rất nhiều lần nếu tổ chức một kỳ thi đại học riêng, học sinh thi khách quan, được đánh giá công bằng trên một đề thi với những tiêu chí thống nhất.

Khi một xã hội càng phát triển, tiệm cận dần với các nền giáo dục hiện đại, việc đa dạng hoá hình thức thi, xét vào đại học là xu hướng tất yếu. Song dù sử dụng nhiều hình thức thì cần dựa trên những tiêu chí, tiêu chuẩn thống nhất, khoa học, không quy đổi lộn xộn, không hiểu dựa trên cơ sở nào hiện nay. Và cá nhân Mị nghĩ, mỗi chuyên ngành của một trường nên được xét ở 2 phương thức khác nhau song phải chia theo tỉ lệ xét để xét theo phương thức nào thì điểm chuẩn tính theo thang đo phương thức đó. Thực sự, Mị cũng chẳng hiểu tại sao bao nhiêu thứ dở, tệ, không phù hợp cứ mang ở đâu về áp cho giáo dục Việt Nam mà có thứ rất gần, rất hợp như tổ chức thi đại học kiểu bên Trung mình lại không học và áp dụng. Mấy thứ mình bảo áp dụng bên Tây cũng toàn nửa vời. Bởi Tây họ phân luồng học sinh từ trung học, đại học là quản lý chuẩn đầu ra, thậm chí các hình thức xét tuyển cũng chặt chẽ. Ví dụ ngoài kết quả thi SAT theo hình thức trắc nghiệm, ứng viên còn phải viết bài luận gửi về cho trường, rồi xét đến nhiều tiêu chí khác. Nên dù môn ngôn ngữ quốc gia của họ thi trắc nghiệm nhưng kỹ năng viết vẫn được đánh giá qua các bài luận, mà họ còn đánh giá cao. Rồi thi đánh giá theo chuẩn Pisa cũng kết hợp trắc nghiệm và tự luận, mà những câu hỏi tự luận khó nhăn luôn, không kiểu đơn giản như đọc hiểu ở Việt Nam chỉ ngồi khoanh một đáp án đúng. 

Cá nhân Mị luôn mong Bộ có nghiên cứu, khảo sát, thông kê để hoạch định hình thức, cách thức thi, xét đại học mang tính khách quan, chính xác, đảm bảo công bằng, tạo điều kiện, cơ hội cho những học sinh yếu thế, người thiểu số, vùng sâu xa được tiếp cận với những môi trường tiên tiến. Và điều quan trọng là cần có sự đồng bộ từ chương trình, nội dung, phương pháp dạy học đến kiểm tra đánh giá, giữ ổn định để học sinh, phụ huynh, giáo viên thích ứng, phát triển những năng lực của học sinh, để mỗi học sinh có lựa chọn chính xác, phù hợp với năng lực, khát vọng, mục tiêu học tập của mình.